porady na każdy temat
Facebook Twitter Google Plus NK Newsletter Konkursy Gry online
Tańszy zamiennik leku, czyli LEK GENERYCZNY – co to takiego? Czy tańsze znaczy gorsze?
Tańszy zamiennik leku, czyli LEK GENERYCZNY – co to takiego? Czy tańsze znaczy gorsze? Leki generyczne przez jednych uważane są za leki gorszej kategorii, ...
Skandowanie mimo woli: czkawka to kurczowy, gwałtowny i krótki wdech powietrza wywołany nagłym, niekontrolowanym przez człowieka skurczem przepony.

Jak powstaje czkawka? Jak przerwać napad czkawki?

Napady czkawki to z pewnością najmniej groźne napady, jakie mogą się nam przydarzyć. Za to przytrafiają się w najmniej odpowiednich momentach. Czkawka nie lubi cukru, a pogłoski o tym, że można ją przestraszyć, są... prawdziwe.

Czkawka to kurczowy, gwałtowny i krótki wdech powietrza wywołany nagłym, niekontrolowanym przez człowieka skurczem przepony. Przepona, położony  nad żołądkiem mięsień o kształcie kopuły, reguluje wdechy i wydechy. Przy wdechach spłaszcza się, co powoduje kurczenie mięśni położonych w klatce piersiowej między żebrami. Mięśnie unoszą żebra w górę i na zewnątrz, co powiększa jamę opłucną i płuca. Wtedy przez usta, krtań i tchawicę wpływa do płuc powietrze. Kiedy nerw przeponowy nagle przy wdechu zaczyna zachowywać się inaczej niż zwykle i spłaszcza się dodatkowo zanim na dobre zdąży się wygiąć ku górze – dostajemy czkawki.

Wdychane gwałtownie powietrze przechodząc przez głośnię krtani, czyli aparat w którym powstają dźwięki, przedziera się między strunami głosowymi, które drgają wydając dźwięki. Przy czkawce, po każdym gwałtownym wdechu, tak zwana szpara głośni samoistnie się zamyka, co daje efekt charakterystycznych, krótkich „czknięć”

Czkanie na tle nerwowym

Czkawka może być jednym z objawów towarzyszących histerii, co nasunęło naukowcom myśl o nerwowym podłożu dolegliwości. Okazało się, że trop był dobry. Czkawkę wywołują mimowolne skurcze przepony, spowodowane zaburzeniem pracy nerwu przeponowego. Może ono nastąpić z powodu stresu (aktorom zdarza się nerwowa czkawka przed występem, a niektóre inne ssaki, na przykład wiewiórki, czkają podczas zalotów), ale nie tylko.

Bodźcem dla dodatkowych skurczy przepony może być na przykład nadmierne rozciągnięcie żołądka, połykanie suchych kęsów bez popijania, a nawet śmiech. W przypadku przejedzenia dno żołądka (które wbrew nazwie leży na jego szczycie) napiera na wrażliwy mięsień przepony pobudzając ulokowane w nim zakończenia nerwowe. Kiedy połykamy suche kawałki jedzenia i nie pomagamy im, popijając, w przechodzeniu przez przełyk, chcąc nie chcąc zaburzamy proces oddychania, ponieważ przełykając je „na siłę” więzimy na chwilę powietrze w krtani. Wybite z rytmu nerwy przepony reagują dodatkowymi skurczami.

Co do śmiechu, to polega on właśnie na nagłych i szybkich skurczach przepony, tyle, że wypychających powietrze (odwrotnie niż przy czkawce) przez tchawicę i krtań. Takie skurcze dodatkowo podrażniają nerwy przepony i właśnie dlatego czasem śmiech przechodzi w czkawkę.

A czkawka czka

Czkawka najczęściej trwa kilkanaście sekund i mija samoistnie. Kiedy pobudzenie nerwu przeponowego ustępuje, przepona zaczyna pracować w swoim zwykłym rytmie. Jednak zdarza się, że utrzymuje się długo: kilka tygodni. A nawet bardzo długo: kilka lat!. Najdłużej trwająca czkawka, trwająca 69 lat, została odnotowana w księdze Guinessa.

O ile krótka czkawka nie ma wpływu na organizm, o tyle długa powoduje zaburzenia w oddychaniu i obciąża układ krążenia. Szkodzi mu nadmiar tlenu we krwi spowodowany zbytnią wentylacją płuc, czyli zbyt dużą liczbą oddechów. W skrajnych przypadkach czkawkę usuwa się operacyjnie. Zabieg polega na przecięciu nerwu przeponowego odpowiadającego za unerwienie mięśni przepony.
Czkawka nie ma żadnego związku z powstającymi w żołądku gazami, dlatego (poza suchością pokarmów) nie zależy od diety. Mechanizm jej powstawania jest inny niż tak zwanego odbijania, podczas którego gazy z żołądka wydostają się ustami.

Jak można przerwać skurcze przepony?

Aby przerwać czkawkę powinniśmy zadziałać z zewnątrz w taki sposób, by wywrzeć wpływ na zachowanie nerwu, którego bezpośrednio nie możemy uspokoić, ani podrażnić. Jednym ze sposobów wpłynięcia na nerw przeponowy jest zaatakowanie systemu nerwowego. Można to zrobić uspokajając zdenerwowaną osobę, albo ją strasząc. W drugim przypadku chodzi jednak nie tyle o reakcję centralnego układu nerwowego, który wpłynie na nerw przeponowy, ale o przerwanie jej skurczów. Zdarza, że wystarczy zakłócić reakcję na bodziec nerwowy, by przestał on działać. Człowiek nagle przestraszony przestaje na moment wdychać powietrze. To właśnie jest zbawienne zakłócenie reakcji.

Innym rodzajem zakłócenia jest wstrzymanie oddechu. Czujemy wówczas wyraźnie, jak nasza przepona drży, ale wkrótce się uspakaja, bo reakcja na drżenie zostaje przerwana (przestajemy wciągać powietrze). Z tego samego powodu czkawkę możemy przerwać przez wypicie wody. Lepsza jest ciepła, ponieważ dodatkowo łagodzi napięcie mięśni krtani. Picie wody przy czkawce nie ma związku z jedną z przyczyn jej powstania, czyli połykaniem zbyt suchego jedzenia. Po prostu pijąc wodę wstrzymujemy oddech. „Ludowym” sposobem na czkawkę jest zjedzenie łyżeczki cukru. W tym wypadku nie ma znaczenia sam cukier, ale dodatkowe przełknięcie czegoś suchego, znowu po to, by wstrzymać oddech.

MATERIAŁY CZYTELNIKÓW
Zobacz koniecznie
Masz cukrzycę? Dowiedz się, dlaczego w jej wyniku szwankują nerwy. Jak żyć z cukrzycą?

Nadmiar cukru we krwi niszczy zakończenia drobnych włókien nerwowych. Efektem może być m.in. mrowienie skóry, dzwonienie w uszach, ból dziąseł, brak czucia w stopach, biegunki czy upośledzenie...

Od A do psik. Jak to się dzieje, że kichamy. Poznaj fizjologiczny mechanizm kichania

Spotykane do dzisiaj poglądy dotyczące orzeźwiających i rozjaśniających umysł właściwości kichania mają źródło w XVIII wieku i żadnych podstaw naukowych. Mechanizm kichania jest dość złożony. Do...

Aktualizacja: 11.08.2012 15:54
Autor: Ewa Jablonska
None
Pytania i
Odpowiedzi
STREFA
UŻYTKOWNIKÓW
  • ZAPYTAJ
Newsletter
nie daj sie zagiąć. czytaj nas regularnie.
KTO JEST KIM?
Kim jest Agnieszka Smreczyńska-Gąbka?
Kim jest Agnieszka Smreczyńska-Gąbka?

Agnieszka Smreczyńska-Gąbka, doradca biznesowy ds. strategii i rozwoju i była ...

BAZA PORAD

Artykuły w mowimyjak.pl mają charakter edukacyjny. Redakcja mowimyjak.pl dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.

Choroby i profilaktyka - najlepsze porady, najnowsze newsy i zdjęcia oraz materiały wideo. Profilaktyka chorób cywilizacyjnych. Ile osób w naszym kraju cierpi na schorzenia układu krążenia? Profilaktyka wczesna, utrwalanie prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia. Profilaktyka pierwotna, zapobieganie chorobom poprzez kontrolowanie. Choroby i profilaktyka układu krążenia. Choroby i profilaktyka układu oddechowego. Choroby i profilaktyka układu rozrodczego. Profilaktyka zdrowie. Choroby układu krążenia. Porady na każdy temat
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.