porady na każdy temat
Facebook Twitter Google Plus NK Newsletter Konkursy Gry online
 Granice ludzkiej wytrzymałości - jakie są? Jak ludzie sprawdzają swoją wytrzymałość?
Granice ludzkiej wytrzymałości - jakie są? Jak ludzie sprawdzają swoją wytrzymałość? Nie jesteśmy stworzeni do przebywania w ekstremalnych warunkach. Podziwiamy zwierzęta ...
Jak powstały arrasy wawelskie?

Co to są ARRASY WAWELSKIE? Dlaczego arrasy z kolekcji Zygmunta Augusta są wyjątkowe?

Arrasami - drogocennymi tkaninami - dekorowano komnaty na Wawelu za czasów Zygmunta Augusta. Zbiór wawelskich arrasów obejmował 356 sztuk, będąc największą i najlepszą pod każdym względem kolekcją na świecie. Nawet dziś, gdy ze zbioru pozostało tylko 136 arrasów, góruje on nad podobnymi kolekcjami królów Hiszpanii w Madrycie i cesarzy w Wiedniu, ponieważ nie składa się jak tamte, z różnych tkanin, pochodzących z różnych okresów, ale z zamówionych jednocześnie, dla ozdobienia jednej rezydencji – Wawelu. Arrasy krakowskie są dowodem wysokiej kultury dworu polskiego w okresie renesansu i wyjątkowego smaku artystycznego naszego króla.

Co to są ARRASY WAWELSKIE?

Chociaż nie są dziełami artystów polskich, to jednak są one nierozerwalnie związane z wnętrzami wawelskimi i z dziejami kultury polskiej. Dramatyczne losy tych cennych tkanin podczas ostatniej wojny i wielokrotne starania władz polskich o zwrot zabytków z Kanady uczyniły je ważnymi w historii.

Przekazy źródłowe wspominają o arrasach na Wawelu już w 1518 roku. Miłośników arrasów, a właściwie jak je ówcześnie nazywano, opon, był już król Zygmunt I. Właściwa kolekcja drogocennych tkanin została jednak zamówiona przez Zygmunta Augusta po 1548 roku w Brukseli, która była światowa stolica produkcji arrasów. Stopniowo przez cały okres panowania Zygmunta Augusta (1548-1572) zbiór uzupełniano nowymi dziełami. Całość zbioru obejmowała 356 sztuk i była chyba największą ówczesną kolekcją na świecie.

Tematy scen przedstawionych na tkaninach zaczerpnięte są z dziejów biblijnych: Adam i Ewa, Kain i Abel, Noe, Mojżesz, wieża Babel. Nieco późniejsze są arrasy ze zwierzętami na tle krajobrazów, z herbami i inicjałami króla.

Dlaczego arrasy na Wawelu są wyjątkowe?

Wielkie sale zamku dekorowano ogromnymi oponami figuralnymi, mniejsze komnaty zespołami opon groteskowych lub krajobrazowo-myśliwskich, inne znów, zwłaszcza sale jadalne, zawieszano mieniącymi się tkaninami wschodnimi, które na zlecenie króla miał przywieźć z Turcji w 1553 roku starosta Spytek Jordan.

W Brukseli wykonano polskie zamówienia w wielu warsztatach najwybitniejszych tkaczy według projektów Michała Coxien, najsławniejszego z artystów-projektantów tkanin. Należą więc arrasy wawelskie do najlepszych i najcenniejszych na świecie pod każdym względem. Nawet dziś, gdy ze zbioru pozostało tylko 136 arrasów, góruje on nad podobnymi kolekcjami królów Hiszpanii w Madrycie i cesarzy w Wiedniu, ponieważ nie składa się jak tamte, z różnych tkanin, pochodzących z różnych okresów, ale z zamówionych jednocześnie, w jednym środowisku, dla ozdobienia jednej rezydencji – Wawelu. Arrasy krakowskie stanowią więc wyjątkową na świecie jednolitą całość. Są dowodem wysokiej kultury dworu polskiego w okresie renesansu i wyjątkowego smaku artystycznego naszego króla.

Fachowcy przypuszczają, iż mniejsze arrasy o grubszej strukturze tkaniny mogły powstać już w Polsce, w warsztatach wawelskich zorganizowanych przez sprowadzonych z Flandrii tkaczy.

Tkaniny Zygmunta Augusta

Po śmierci Zygmunta Augusta zbiór jego stał się własnością państwową. Interesowały się stanem arrasów sejmy, opiekowali się podskarbiowie, odpowiedzialni przed sejmem za własność skarbu Rzeczypospolitej. Do czasów Jana Kazimierza w rachunkach Wawelu wymieniane są zapłaty za specjalne służby opiekującej się tkaninami. Był to, być może pierwszy w Polsce, przejaw stałej działalności w zakresie opieki nad zabytkami.

Dzięki temu duża część zbioru ocalała, gdy tymczasem inne tkaniny, zamawiane przez poprzedników i zastępców Zygmunta Augusta, będące ich prywatną własnością, pozbawione opieki z czasem ginęły.

Ocalałe arrasy z kolekcji Zygmunta Augusta powróciły do Polski w 1961 r. Można je oglądać w Zamku Królewskim na Wawelu.

MATERIAŁY CZYTELNIKÓW
Zobacz koniecznie
Gdzie na Wawelu zamieszka "Dama z gronostajem"? Gdzie na Wawelu zamieszka "Dama z gronostajem"?

Prawdopodobnie od 10 maja na Wawelu w Krakowie będzie można oglądać jedyne dzieło Leonarda da Vinci w Polsce - słynną Damę z Gronostajem. Obraz zawiśnie w renesansowym wykuszu na drugim piętrze...

Co to jest rotunda?

Rotunda, od łacińskiego słowa rotundus – okrągły, to tradycyjny typ kościoła na Wschodzie chrześcijańskim. Mówimy, gdzie można zwiedzić najbardziej znane rotundy w Polsce i w Czechach, i jaka...

Aktualizacja: 07.04.2014 12:57
Autor: MM
None
Pytania i
Odpowiedzi
STREFA
UŻYTKOWNIKÓW
  • ZAPYTAJ
Newsletter
nie daj sie zagiąć. czytaj nas regularnie.
KTO JEST KIM?
Grzegorz Daukszewicz - kim jest? Co osiągnął?
Grzegorz Daukszewicz - kim jest? Co osiągnął?

Jedni go uwielbiają, inni zarzucają mu robienie kariery dzięki koneksjom ...

BAZA PORAD
Mowimyjak.pl duży i popularny portal poradniczy. Kategoria Nauka przedstawia ciekawe artykuły oraz najświeższe informacje naukowe i techniczne. Przedstawiamy najnowsze odkrycia naukowe i najważniejsze odkrycia. Mówimy jak, jesteśmy jak kopalnia wiedzy na każdy temat. Omawiamy najważniejsze wydarzenia i podpowiadamy maturzystom jak zdać maturę i jak zaliczyć najważniejsze egzaminy. Najnowsze wynalazki. Osiągnięcia techniczne. Sławni wynalazcy. Znani naukowcy. Nowinki techniczne. Nauka i wiedza. Wiedza i edukacja. Porady na każdy temat
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.